کوه نامه: به بهانه برگزاری مسابقات دوی کوهستان( اسکای رانینگ) در هفته گذشته و انتشار نظرات موافق و مخالف در خصوص برگزرای و یا عدم برگزاری این نوع مسابقات در ارتفاع در فضای مجازی و همچنین درج مکاتبه و نقد آقای کامبیز بختیاری رییس هیات کوهنوردی کارگران استان البرز در همین وبسایت، کوه نامه بر آن شد تا مقاله ی آقای دکتر حمید مساعدیان عضو کمیسیون پزشکی اتحادیه جهانی کوهنوردی در دفاع از این ورزش را باز نشر دهد.
انجمن پزشکی کوهستان ایران: اخیرا مسابقات دو کوهستان (اسکای رانینگ) با برنامه ریزی قبلی توسط فدراسیون و هیئت های کوهنوردی استان ها در سطح کشور برگزار گردید و قرار است مسابقات کشوری سرعتی صعود به قله دماوند آن نیز در 24 مرداد ماه در مسیر قله دماوند برگزار گردد.
در چگونگی اجرا و نحوه برگزاری این مسابقات و همچنین بودن یا نبودن این مسابقات حرف و حدیث های بسیاری گفته شده است که جای تانی و توجه بیشتر دارد.
نگاهی به تاریخچه این مسابقات زوایای دیگری از این مسابقات را برای ما مشخص می کند، این مسابقات اول بار در سال 1903 در منطقه بنویس فرانسه برگزار گردید همچنین این مسابقات در مناطق کوهستانی پایکس فرانسه و بصورت مسابقات ماراتون ادامه یافت و سپس برای مدتها مسکوت ماند و دوباره در دهه 60 میلادی مورد توجه علاقمندان واقع شد. در ابتدا مسابقات بهانه ای بود برای اثبات توانایی های ورزشی بین افراد سیگاری و غیر سیگاری ولی در ادامه جذابیت اجرای این مسابقات مورد توجه سایر ورزشکاران قرار گرفت.
با اینحال رشته اسکای رانینگ در اصل بعنوان یک ایده و ورزش جدید توسط "مارینو جیاکومتی" ایتالیایی ابداع گردید و با مشارکت تعدادی از کوهنوردان منطقه مون بلان و مونته روزا در کوه های آلپ ایتالیا در اوایل دهه 90 میلادی برگزار می گردید. در سال 1993 این مسابقات با حمایت فیلا توسعه پیدا کرد و سپس به سایر مناطق کوهستانی هیمالیا در نپال، کوه های راکی امریکا، کنیا، مکزیک و سایر نقاط جهان کشیده شد. امروزه نمی توان ورزش را محدود به مناطق و شرایط خاصی در دنیا کرد و بهمین دلیل روز به روز به رشته های جدید ورزشی افزوده می شود.
در این سالها دیدگاه های مبتکر این مسابقات آقای "جیاکومتی" محدود به اقدامات انجام شده نبود و در سال 1995 فدراسیون ورزش در ارتفاعات را راه اندازی نمود تا ضمن تدوین قواعد مسابقات مدیریت جدیدی بر برگزاری این رقابت ها حاکم گردد.
جذابیت این مسابقات بحدی است که به سرعت در حال رشد و جذب علاقمندان به این رشته های ورزشی شده است بطوری که تاکنون 200 مسابقه با حدود 30000 شرکت کننده از 54 کشور دنیا برگزار گردیده است.
در حال حاضر این مسابقات توسط فدراسیون بین المللی اسکای رانینگ در جهان مدیریت می شود.
در یکی از نوشتارهای منتقدانه به این گونه مسابقات اعتراض به نوع مسابقه ای بودن ورزش کوهنوردی بیان گردیده که برگزاری مسابقه در هر فعالیت ورزشی می تواند علاقمندان خود را داشته و جذب این رشته ورزشی کند. حتی بیان شده بود چرا این مسابقات در فدراسیون کوهنوردی پایه ریزی شده و چرا در فدراسیون ورزشهای همگانی راه اندازی نشده که در اصل ماجرا تغییری ایجاد نمی کند شاید اگر این مسابقات در فدراسیون کوهنوردی پایه ریزی شود بتواند نظر بخشی از مدیران وزارت ورزش در جذب بودجه بواسطه مسابقات قهرمانی و کشوری و بین المللی موثر باشد.
بطور کلی این مسابقات را از دیدگاههای مختلفی می توان بررسی کرد. فرهنگ رقابت در امر ورزش جزو ذات انجام فعالیت های ورزشی است پس نمی توان به صرف رقابتی بودن این نوع رشته ورزشی آنرا مذموم دانست ولی می توان با فرهنگ سازی مناسب بهترین شرایط را در انجام این مسابقات و فعالیت های ورزشی فراهم ساخت. همیشه ما عادت کرده ایم ابتدا راه را دیگر کشورها بروند سپس ما پس از دو یا سه دهه راه آنان را دنباله روی کنیم و ما ایرانیان عادت کرده ایم همیشه از زمان عقب باشیم. یادمان نمی رود در ابتدای توسعه ورزش سنگنوردی داخل سالن و صعودهای ورزشی مخالفین این رقابتها دائم لب به اعتراض گشودند که این دیگر چه رشته ورزشی است که در فدراسیون کوهنوردی باب شده ولی پس از چند سال همین معترضان خود مربی و مدرس همین رشته های ورزشی گردیدند.
اگر شرایط برگزاری این مسابقات را نیز در نظر بگیریم می بینیم که کلیه شرایط استاندارد برگزاری آن رعایت گردیده است همراه داشتن لوازم کوهنوردی(کوله پشتی، کفش کوهنوردی ساقه بلند، باتوم، . . . ) و مدارک ضروری از جمله گواهی صحت و سلامت پزشکی و مدرک مقدماتی کوهپیمایی، همراه داشتن کارت بیمه ورزشی، سن بالای 18 سال، نشان از توجه به رعایت استاندارد های ورزش کوهنوردی است و صرف داشتن توانایی در انجام این مسابقات نظیر شرکت دومیدانی کاران جزو معیار های شرکت در این مسابقات مطرح نبوده است.
ضمنا باید بپذیریم بسیاری از استان های کشور از داشتن مناطق کوهستانی بلند محرومند ولی با ترویج مسابقات کوهپیمایی فاز جدیدی از فعالیت های ورزشی در محیط های طبیعی باز گردیده و می تواند در آینده شور و انرژی جدیدی در این استانهای محروم از نظر محیط های کوهستانی فراهم آورد.
از لحاظ رعایت مسائل ایمنی برای برگزاری یک مسابقه با تعداد 50 تا 60 نفر از سراسر کشور چندین تیم مجهز متشکل از 70 تا 80 نفر از بخش های داوران، مربیان، طراحان، کادر پزشکی، و . . دست اندرکار برگزاری مسابقه می باشند و با پیش بینی تمهیدات لازم کلیه شرایط استاندارد و ایمن را برای برگزاری این مسابقات فراهم آورده اند و از این لحاظ جایی برای امکان خطا برای شک در سلامت مسابقات باقی نمی ماند.
نگرش دیگری که می بایست به این مسابقات داشت موضوع امکان بروز مشکلات پزشکی برای شرکت کنندگان است. انتقادی که در اواخر دهه 70 و در حین برگزاری مسابقات کوهنوردی و صعود سرعتی دماوند از طرف برخی پیشکسوتان مطرح گردید. در آن مسابقات براساس تجربه شخصی اینجانب که مسئولیت بخش پزشکی و امداد و نجات مسابقات را بعهده داشتم از تعداد 231 نفر شرکت کننده در مسابقه صعود سرعتی دماوند حتی یک مورد ارتفاع گرفتگی ساده و یا جدی دیده نشد و با اینکه براساس تحقیقات بعمل آمده در مسیر جنوبی دماوند از هر 100 نفر صعود کننده به بارگاه سوم دماوند و قله 5671 متری آن 70% افراد دچار یکی از علائم ارتفاع گرفتگی می شوند(گزارش علمی و مقاله رسمی مرکز تحقیقات پزشکی ورزشی دانشگاه علوم پزشکی تهران در سالهای 1382 و 83 در مسیر جنوبی دماوند) ولی در مسابقات فوق حتی یک مورد از این بیماری گزارش نگردید و این بیانگر این است که فردی که در این مسابقات شرکت می کند از قبل تمرینات لازم برای شرکت در این سطح مسابقات را انجام داده و خود را برای این مسابقات آماده نموده است و قاعدتا در صورت عدم آمادگی جسمانی و روحی توانایی شرکت در این نوع مسابقات را ندارد.
با ذکر این نکته مطلب حاضر را به پایان می رسانم که انسان موجودی بینهایت است و هیچ محدودیتی برای وی قابل توجیه نیست و به همین دلیل ساده است که روز به روز بر آمار شکستن رکوردها افزوده می شود و یا می بینیم که صعودهای برتر، عجیب تر، جدیدتر و هیجان انگیز تر هر ساله به ثبت می رسد و ما نمی توانیم با محدود کردن انسان از پرداختن به این فعالیتهای ورزشی آنان را منع کنیم پس بیاییم بجای پاک کردن صورت مسئله و تاکید به عدم اجرای چنین مسابقاتی به دلایل مختلف برای اجرای بهتر آن در آئین نامه ها تجدید نظر کنیم و با فرهنگ سازی مناسب در اجرای هر چه بهتر این مسابقات بکوشیم.
دکتر حمید مساعدیان - سرپرست کارگروه جستجو و نجات فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی
پ.ن: کوه نامه از این فرصت استفاده می کند و کسب مقام اولی ماهزاده نجار از کوهنویسان و خبرنگاران خوب و خوش آتیه را به وی تبریک می گوید.
