![]()
تاکنون چهار ایرانی هنگام تلاش بر قله پوبدا جان خود را از دست داده اند (مهری جعفری، رضا آدینه، مریم پیله وری و حسن مشهدی آقالو) بنابراین علاوه بر مصاحبه اخیر آقای عرفان اصفهانی که حاوی نکات بسیار ارزنده ای از شرایط پوبدا و علت جان سپردن نفرات اخیر بوده، متنی از سایت اکسپلوررز را به فارسی برگرداندیم که به هر چهار نفر ایرانی کشته شده علاوه بر فجایع دیگر این قله پرداخته است.
![]()
پوبدا به ارتفاع 7439 متر با اسامی دیگری همچون جنگیش چوکوسو، پیروزی Victory و تومور، بلندترین قله رشته کوه تین شان در مرز چین – قرقیزستان است که شمالی ترین و سردترین قله هفت هزار متری رشته کوه یاد شده می باشد و تاریخ صعودهای آن مملو از دستاوردهای قابل توجه و همچنین فجایع بزرگ است. اگرجه صعود پوبدا پرطرفدار است اما دشوارترین قله از پنج قله پلنگ برفی است (پنج قله بالای هفت هزارمتر در اتحاد جماهیر شوری سابق) . مسیرهای صعود پوبدا بسیار طولانی هستند و وجود قطعات بزرگ یخ در ارتفاع بالای هفت هزارمتر عملیات نجات را تقریبا غیرممکن می کند، برخی صعودهای تراژیک این کوه را مرور می کنیم.
تلاش سال 1938
یک تیم از اتحاد جماهیر شوروی به سرپرستی "آگوست لتاوت" و با حضور "لئونید گاتمن"، "اوگنی ایوانف" و "الکساندر سیدورنکو" اولین تلاش ثبت شده بر پوبدا را انجام دادند. در سپتامبر 1938 به مناسبت بزرگداشت بیستمین سالگرد "کومسومول" یا جنبش جوانان کمونیست، آنها از یخچال "زویوزدوچکا" در جبهه شمالی، پوبدا را صعود کردند. در 19 سپتامبر آنها از یال "کوکشالتو" نزدیک به شانه شرقی پوبدا صعود خود را انجام دادند اما بلندترین نقطه صعود شده را 6930 متر اندازه گیری کردند که 500 متر پایین تر از قله اصلی بود و هنوز سه تا پنج کیلومتر با قله واقعی پوبدا فاصله داشت. این تیم در گزارش خود نوشت: " این بالاترین نقطه دیواره است، ارتفاع 6930 متر از سطح دریا، در جنوب شرقی، رشته کوه ها کم کم محو می شوند، همه چیز خاتمه یافت فقط یک قله ناشناخته نوک تیز از میان ابرهای ضحیم بیرون زده و بر فراز این دریای متلاطم خودنمایی می کند که بسیار مرتفع است"
نقشه برداری سال 1943
در سال 1943 یک هیات اکتشافی جغرافیایی از شوروی ارتفاع پوبدا را به طور دقیق 7439 متر اندازه گیری کرد و آن را به عنوان بلندترین نقطه رشته کوه تین شان و فراتر از خان تنگری 7010 متری، اعلام کرد و نام آن را به افتخار پیروزی شوروی در استالینگراد در جنگ جهانی دوم، قله پیروزی گذاشتند. در زبان اویغوری هم تومور نامیده می شود که اسمی است که در سمت چین بر آن گذاشته شده و به معنی آهن است. این نقشه برداری پوبدا را به عنوان یک هدف اصلی کوهنوردی به رسمیت شناخت.
اولین صعود تایید شده
یک تیم از شوروی سابق به سرپرستی کوهنورد مشهور "ویتالی آبالاکف" اولین صعود تایید شده پوبدا را در 29 آگوست 1956 انجام داد. این تیم شامل 11 کوهنورد، از طریق یال شمالی که اکنون مسیر آبالاکف به درجه 5B در سیستم درجه بندی روسیه نامیده می شود، به قله رسید. آنها به دلیل شرایط برفی، یک سنگچین، کمی پایین تر از بلندترین نقطه در قسمت شرقی یال قله نصب کردند اما قبل از این برنامه پوبدا شاهد یک فاجعه کوه نوردی بود.
یک تراژدی زود هنگام
در سال 1955 یک تیم 12 نفره از کوه نوردان قزاق تلاش کردند تا از طریق یال شمالی به قله پوبدا صعود کنند. در ارتفاع 6900 متری 11 نفر از آنها در اثر وقوع یک کولاک شدید جان خود را از دست دادند و یکی از مرگبارترین حوادث در تاریخ پوبدا را رقم زدند. "اورال اوسنوف" تنها بازمانده این حادثه بود که یک سال بعد در میان کوه نوردانی بود که اولین صعود را انجام دادند.
1959، مرگ درحین فرود
در سال 1959 تیمی از ازبکستان به سرپرستی "ویتالی راتزک" عازم تلاش بر پوبدا شد. این تیم از استراتژیی استفاده کرد که در آن کوه نوردان کم تجربه تر قبل از فرود، آذوقه را به کمپ های بالاتر تحویل می دادند، درکمپی در ارتفاع 7100 متر، گروه پشتیبان خسته شد و قادر به فرود مستقل نشد، کوهنوردان قوی تر به جای صعود به قله تلاش کردند تا به همنوردان خود کمک کنند. سه کوهنورد که نام کامل آنها در منابع موجود ثبت نشده (بوگاچف، کونتسف و کیسلو) درحین فرود بر اثر خستگی جان باختند. یک تیم نجات متشکل از کوه نوردان قزاق و گرجی بسیج شدند اما موقعیت مکانی دورافتاده، شرایط جوی نامساعد و ارتفاع زیاد مانع از مداخله به موقع آنها شد و امکان بازگرداندن پیکرهای آنها فراهم نشد.
تراژدی تیم گرجستان در سال 1961
قله "واژا پشاولا" 6918 متر قله ای فرعی در بخش غربی توده پوبدا است. این قله در امتداد یال غربی قرار دارد که یکی از مسیرهای اصلی دسترسی به قله پوبدا است. کوهنوردانی که از این مسیر صعود می کنند و یا فرود می آیند اغلب از نزدیک قله "واژا پشاولا" عبور می کنند به ویژه موقع عبور از یخچال جنوبی "اینیلچک". در سال 1961 یک تیم گرجستانی تلاش کرد تا از طریق مسیر غربی پوبدا به قله برسد. در 23 آگوست آنها به شانه غربی در ارتفاع 6918 متر رسیدند و آن را قله "واژا پشاولا" نامیدند. در 26 آگوست تیم به پوبدا صعود کرد اما فرود فاجعه بار بود. پس از صعود به قله، تیم با هوای رو به وخامت مواجه شد. تاریکی "ایلیا گابالیانی"، "دیوید مدزماریا شویلی" و "کنستانتین کوزمین" را مجبور به شبمانی در شرایط زیر صفر درجه و بدون سرپناه مناسب کرد. ایلیا به دلیل خستگی هنگام فرود جان سپرد، "تیموراز کوهیانیدز" هنگام فرود از "واژا پشاولا" با طناب سقوط کرد و جان سپرد، دیوید که از شیب برای جستجوی تیموراز عبور کرد نیز سقوط کرد و جان باخت، کنستانتین به تنهایی و بدون حمایت به گردنه "دیکی" رسید، جایی که امدادگران با دوربین چشمی او را مشاهده و به وی کمک کردند. یک تیم در سال 1966 به دنبال اجساد نامبردگان گشت تا قله "واژا پشاولا" رسید اما شرایط خطرناک مانع از یافتن اجساد شد و همچنان پیکر آنها پیدا نشده.
تقریبا صعود کننده ها و کشته شده های پوبدا برابر هستند
تا سال 1969 تعداد کشته شدگان پوبدا تقریبا برابر با تعداد صعودهای موفق بود، با این حال در آن سال یک تیم ازبک به سرپرستی "وی. ای. الچیبکف" از یال شمالی با موفقیت صعود کرد و بر جایگاه مناسب کمپ (به عنوان مثال کمپ 4 در ارتفاع 6600 متر) تجهیزات مناسب برای بقاء در شرایط سخت تاکید کرد. این اکسپدیشن یک تغییر را نشان داد زیرا اکثر تیم های بعدی از فجایع بزرگ اجتناب کردند.
فجایع اخیر (2021، کشته شدن مهری جعفری و رضا آدینه)
با این حال رویدادهای اخیر نشان می دهد که پوبدا همچنان یکی از خطرناک ترین قله های جهان است. در آگوست سال 2021 سه حادثه جداگانه منجر به مرگ مهری جعفری، رضا آدینه و والنتین میخائیلوف شد. مهری جعفری کوهنورد بریتانیایی – ایرانی در ابتدا قصد داشت به عنوان بخشی از یک پروژه ناتمام که شامل قله لنین نیز می شد، به صورت انفرادی صعود کند، با این حال پس از یک تلاش انفرادی ناموفق از کمپ اصلی تا کمپ یک (ارتفاع 4500 متر) به گروهی از کوهنوردان ایرانی پیوست. جعفری در طول صعود تلاش می کرد که با تیم همگام شود البته با بازوی آسیب دیده و عدم هم هوایی کافی.
در 4 آگوست تصمیم گرفت که به تنهایی از ارتفاع 6300 متر به پایین برگردد، مسیری اشتباه را انتخاب کرد، لغزید و به سمت یخچال "دیکی" سقوط کرد. کوه نوردان مجارستانی "آلبرت کواچ" و پیتر ویتز" که 50 تا 100 متر دورتر بودند شاهد سقوط او بودند. یک تیم داوطلب نجات، شامل "الکساندر استون"، "آلبرت کواچ" و "پیتر ویتز" بین کمپ 3 و 4 به جستجو پرداختند اما ریزش یخ و بهمن تلاشهای آنها را مختل کرد. جسد جعفری هرگز پیدا نشد، احتمالا زیر برف و یخ دفن شده بود. رضا آدینه، محمد میرزایی، محمد بابازاده اناری و محمد نیکبخت کوه نوردان ایرانی بین کمپ 4 (6400 متر) و کمپ 5 (6900 متر) به جستجو پرداختند. آدینه که به سرعت تقلا می کرد، ناپدید شد، جستجوهای پهبادی اثری از او پیدا نکرد.
در همان فصل والنتین میخائیلوف روسی در جریان تلاش برای امداد و نجات تیمی دیگر در مسیر آبالاکف جان سپرد، گروهی به سرپرستی نیکولای توتمیانین قله را صعود کردند اما هنگام تراورس در ارتفاع 6900 متری به درون شکافی سقوط کردند، میخائیلوف عضوی از تیم نجات مسکو- سنت پترزبورگ، تلاش کرد به آنها کمک کند اما یک طاقجه زیرپای او فرو ریخت که احتمالا به دلیل استرس قبلی تیم توتمیانین ضعیف شده بود، در نتیجه سقوط کرد و جان سپرد. امدادگران به دلیل زمین ناپایدار، هوای نامساعد و بهمن نتوانستند جسد او را پیدا کنند. عملیات جستجو برای کل افراد اشاره شده در 12 آگوست پایان یافت و مقامات نتوانستند اجساد مهری جعفری، رضا آدینه یا والنتین میخائیلوف را پیدا کنند.
مرگ های بیشتر در سال 2023
در تابستان 2023 کوهنورد مشهور روسی، دیمیتری پاولنکو، همسرش سوتلانا و دو نفر از همراهانش در مسیر آبالاکف ناپدید شدند. آنها تا ارتفاع 7300 متر رسیده بودند و موفق به صعود نشدند. ردیاب آنها نشان داد که تا ارتفاع 7200 متر پایین آمده اند و در آن زمان ردیاب یکی از آنها به ارتفاع 6580 متر سقوط می کند، احتمالا بهمن آنها را با خود برده بود.
تابستان 2025
در 12 آگوست امسال کوه نورد 47 ساله روسی، ناتالیا ناگوویتسینا که به دنبال کسب عنوان پلنگ برفی بود هنگام فرود در بخش "بلک راک" از ارتفاع 7150 متری سقوط کرد، او پایش شکست و قادر به حرکت نبود، همنورد او، رومن موکرینسکی او را با اندکی آذوقه در چادری اسکان داد سپس برای درخواست کمک فوری به کمپ اصلی جنوبی اینلیچک فرود آمد. در 13 آگوست "لوکا سینیگاگلیا " ایتالیایی و "گونتر زیگموند" آلمانی به ناتالیا رسیدند و یک کیسه خواب، اجاق گاز و کپسول گاز تحویل دادند اما به دلیل خستگی نتوانستند او را پایین ببرند. آنها شب را در شرایط بسیار سخت در ارتفاع 7150 متر گذراندند و سپس به پایین برگشتند. در ارتفاع تقریبا 6900 متری، لوکا در یک غار یخی از حال رفت و در 16 آگوست احتمالا بر اثر ادم مغزی و هیپوترمی جان سپرد. در همان روز یک هلیکوپتر روسی به دلیل تلاطم هوا در ارتفاع 4600 متری سقوط کرد و تیم های نجات پیاده، فقط تا ارتفاع 6400 متری صعود کردند. یک درون در 19 آگوست زنده بودن ناتالیا را تایید کرد، اما بادهای شدید و برف موجب توقف عملیات نجات شد. تا 25 آگوست اقدامی صورت نگرفت و در 27 آگوست یک پهباد نظامی با دوربین حرارتی اعلام کرد که هیچ نشانه ای از حیات در چادر ناتالیا وجود ندارد. کارشناسان از جمله "الکساندر یاکوونکو" به دلیل خط الراس سه کیلومتری و شرایط سخت، وضعیت را ناامید کننده اعلام کردند. تاکنون هیچ کوهنوردی از چنین ارتفاع بالایی در پوبدا نجات نیافته و کارشناسان روسی تخمین زده اند که برای هرگونه شانس موفقیت به یک تیم 30 نفره قوی نیاز است. گروه امداد چهار نفره که در دسترس بودند سرانجام در هوای بد از زیر ارتفاع 6500 متری بازگشتند، آنها خوش شانس بودند که زنده برگشتند.
تلاش سال 2024 ناتالیا
طبق منابع روسی، ناتالیا در سال 2024 تلاش کرده بود اما راهنمای او گفته بود که باید به پایین برگردد زیرا برای صعود او را آماده ندیده بود، او فقط پوبدا را برای تکمیل چالش پلنگ برفی کم داشت، همسر ناتالیا، سرکئی در سال 2021 در خان تنگری در گذشته بود.
پنهان کردن شکستگی قبلی پا
رسانه های روسی اظهار داشته اند که ناتالیا ممکن است شکستگی قبلی پایش را که تنها دو ماه قبل از صعود به پوبدا در سالجاری داشته، پنهان کرده باشد. "الکساندر ایشچنکو" کوهنورد، به سایت خبری MSK1. RU گفته که ناتالیا در ماه مه 2025 در حین صعود به قله 4479 متری "تک – تور" در منطقه آلا-آرچای قرقیزستان دچار شکستگی پا در اثر ریزش سنگ شده، او با هلیکوپتر از محل حادثه خارج شد، با وجود این آسیب شدید در ماه آگوست به اکسپدیشن پوبدا پیوست. ایشچنکو اظهار داشته که ناتالیا احتمالا آسیب دیدگی خود را از راهنماها و سازمان دهندگان برنامه پنهان کرده تا تایید صعود را دریافت کند، هیچ راهنمای مسئولی به کسی که در دو ماه پیش دو دچار شکستگی شده باشد اجازه چنین صعودی را نمی دهد. ادعای ایشچنکو توسط "الکساندر پیاتنیستن" معاون رئیس فدراسیون روسیه نیز منعکس شده، او به خبرنگار TASS گفته که سه راهنما پیش از این به دلیل آمادگی ضعیف اجازه صعود به ناتالیا را نداده بودند، با این حال او با یک تیم مستقل به راه خود ادامه می دهد. در همین حال رسانه روسی SHOT گزارش داد که رتبه درجه دو کوهنوردی ناتالیا کمتر از رتبه درجه سه مورد نیاز برای پوبدا بوده.
سایر کشته شدگان پوبدا در این ماه ( مریم پیله وری و حسن مشهدی آقالو)
نیکولای توتمیانین کوه نورد افسانه ای روس در 11 آگوست در سن 66 سالگی هنگام فرود از پوبدا بیمار شد، او با نیروی خود به پایین برگشت اما بعدا در بیمارستان درگذشت.
در 12 آگوست کوه نوردان ایرانی، مریم پیله وری و حسن مشهدی آقالو که به طور مستقل و بدون اطلاع فدراسیون ایران از کمپ اصلی اینیلچک جنوبی به قله صعود کرده بودند، هنگام فرود جان سپردند، دلیل دقیق آن مشخص نیست اما ممکن است در اثر خستگی، بیماری ارتفاع یا حادثه، جان خود را از دست داده باشند. جستجوهای پهبادی به دلیل دید ضعیف موفق به پیدا کردن پیکر آنها نشد و هیچ تلاشی برای نجات، موفقیت آمیز نبود و اجساد آنها همچنان پیدا نشده.
مسیرهای طولانی
مسیر صعود در پوبدا از طریق مسیر کلاسیک یال غربی تقریبا 27 کیلومتر از کمپ اصلی اینیلچک جنوبی (4000 متر) تا قله می باشد که شامل 15 کیلومتر تا کمپ یک و 12 کیلومتر تا خط الراس منتهی به قله می باشد. مسیرهای دیگر مانند آبالاکف، احتمالا به دلیل یال مشترک قله، طول مشابهی دارند، اگرچه اندازه گیری ها برای دسترسی متفاوت است. خط الراس طولانی قله، همراه با ساختار توده پوبدا، عملیات نجات را پیچیده تر می کند. کوه نوردان مجروحی که نمی توانند به تنهایی از ارتفاع بالای 6800 متر پایین بیایند، شانس زنده ماندن بسیار کمی دارند.
حدود 80 نفر تاکنون در پوبدا جان خود را از دست داده اند.
تصاویر کوهنوردان ایرانی از اینترنت برداشته شده
explorers
